Berkenwoude - Samantha van der Wouden- Diedericks, multidisciplinair kunstenaar, is afkomstig uit Zuid Afrika. In 1994 kwam zij naar Nederland toen zij trouwde met de Nederlandse Jaap van der Wouden. Zij komt uit een multiculturele samenleving waar vijfentwintig verschillende talen werden gesproken, waarvan elf officieel. Haar vader was boer in de provincie Vrijstaat, op de grens van Lesotho.

Samantha’s moeder was hoofd van de huishouding, maar zij deed aan ieder karwei mee, net als haar vader die de leiding had van de boerderij, en dat gold voor haar, en haar broer en zus ook. Wil je werk kunnen delegeren dan moet je ook alles zelf kunnen doen, ofwel met de trekker en ploeg op de land of binnenshuis het naaldwerk, het koken en brood bakken. Ver van de het meest dichtstbijzijnde dorp ben je genoodzaakt zelfonderhoudend en van ieder detail op de hoogte te zijn. Iedereen werkt en deelt mee in het succes en de mislukkingen die met een leven in de natuur gepaard gaan.

Samantha was een autonoom kind, en ervoer een grenzeloze vrijheid op de boerderij. In die wijdse uitgestrektheid leerde ze heel vroeg omgaan met de hardheid van de natuur, het leven en de dood, waarin alleen de sterksten overleefden. Haar ouders waren kunstzinnig, en in hun vrije tijd bezig met allerlei vormen van kunst. Zij musiceerden, schilderden en tekenden en daarin werden de kinderen ook opgevoed.

Op haar elfde ging Samantha naar kostschool, wat haar onafhankelijk nog meer versterkte. De discipline die ze daar opdeed, inclusief het dragen van een uniform, wat iedereen, ongeacht afkomst tot gelijken maakte, heeft zij goed kunnen gebruiken later. Op 17-jarige leeftijd ging ze op kamers ging wonen om op de kunstacademie te studeren. Ze studeerde Beeldende Kunsten aan de Universiteit van Technologie en haar B.Tech Graad in Fine Arts haalde zij na 5 jaar voltijdse studies, waarna zij is gaan werken als Grafisch Vormgeefster. Tegelijkertijd gaf ze les aan de akademie in Grafische Vormgeving. Daarna volgde zij studies aan de Universiteit van Zuid-Afrika in Communicatie en de Engelse taal. Jaren later volgde zij verdere opleidingen aan de Academie in Keramiek en Sculptuur. Samantha werkt in verschillende discipline’s, ze is haar kunstloopbaan begonnen als ‘printmaker’ met etsen, lithographie, houtsnijden, drukkunst en zeefdrukkunst. Na jarenlang gewerkt te hebben in Grafische Vormgeving en Public Relations, veranderde haar voorkeur van discipline van drukkunst naar de schilderkunst en de opbouw van sculpturen. De invloed van de drukkunst is te bespeuren in de manier van aanwending in precisie en opbouw van verschillende laagjes kleur.

Poorten en wegen

Samantha:‘Mijn werk is indertijd begonnen met het uitbeelden van symbolen. Ieder ras en cultuur heeft eigen beelden, maar diezelfde beelden zie je in verschillende culturen in andere vormen weer terug. De multiculturele aspecten die ik in Zuid Afrika in een harmonieuze relatie met elkaar heb ervaren mis ik in Nederland. Ieder wist precies waar hij of zij in paste, ook aan de hand van fysieke kenmerken zoals de plaats en vorm van het jukbeen of andere, cultuurbepaalde kenmerken. Het was niet alleen kleurrijk en divers maar ook leuk en levensverrijkend. Alles was er met elkaar verbonden en heeft invloed op al het andere. Er zijn zoveel wegen die je kunt bewandelen, maar waar je je nu bevindt is gekomen volgens de weg die je bent gegaan. Welke wegen staan er op dit moment voor je open en waar naartoe zullen die je brengen? De vraag is altijd of je jezelf zult herkennen als je een andere weg bent opgegaan en je komt jezelf weer tegen?’

Samantha’s grootvader was een Nederlandse baron met teveel namen om te onthouden. Haar moeder kwam van een plek die de Verloren Vallei heette. Op de begrafenis van haar oma kwam ze er een tante tegen van wie de familie het bestaan nooit had geweten. Daar waren ineens ook neefjes en nichtjes, met net zulk rood haar als zijzelf had. Het was een poort naar een onbekend verleden, een die haar nieuwsgierigheid heeft gewekt om ooit naar op zoek te gaan. Niet omdat het moet maar vanwege het plezier in het geheim van het leven wat overal besloten ligt.

Nederlandse gewoonten

Samantha: ‘Toen ik voor het eerst in Nederland kwam werd ik geconfronteerd met racisme en apartheid. ‘Ik werd beschouwd als blank en dus als onderdrukker of uitbuiter. Nadat Mandela aan bewind kwam is het rustiger geworden en word ik niet meer zo persoonlijk verantwoordelijk gesteld. In Afrika was daar minder sprake van. Iedere cultuur had zijn eigen kenmerken, en alle afzonderlijke kenmerken, uitingen in haardracht of kledij, gewoonten of gebruiken, kleurden er het bestaan. Op onze boerderij woonden we met tien gezinnen in harmonie, iedereen had er zijn eigen huis en stukje grond voor het kweken van groenten en het houden van vee. Wij leefden er samen en deelden al het werk met elkaar.

Je moet de Nederlandse taal kunnen spreken voor je hier mag blijven. Dat is goed. En het valt niet mee om een baan te krijgen die bij je opleiding past wanneer als je niet de correcte terminologie beheerst. Maar je wordt veroordeeld wanneer je de taal niet perfect beheerst, en ieder accent geeft je al gauw een stempel van achterlijkheid. Er wordt van je verwacht om in een Nederlands doosje te passen en de sociale controle is heel sterk. Alleen hier heb ik die geforceerde vorm van taalracisme ervaren.’

Mind scape

Wat primitief is, en onbewust, moet verwestersen. Dat leidt tot onderdrukking van menselijkheid. In Tanzania zijn de krokodillen nagenoeg uitgeroeid door dit onmenselijk omgaan met de natuur. Daarna is er een bewust natuur en milieubeleid ontstaan. Het tij is gekeerd, en de krokodillenpopulatie is hersteld en weer in balans gebracht. In Nederland is er ook een voortdurend zoeken naar balans om een gezonde leefomgeving te krijgen. Met stadsuitbreidingen en nieuwe bebouwing moet rekening gehouden worden met de behoefte aan contact met de natuur. Door overpopulatie ontstaat agressie. Ieder heeft behoefte aan een eigen ruimte en wil die vanuit een natuurinstinct afbakenen. Kinderen moeten in het groen kunnen spelen.

Om gezond te blijven heb ik een tuin in mijn hoofd gemaakt. Ik noem het ‘de Tuin in mijn kop’ met die daaruit voortbloeiende ‘Mind-Trees. Als je een mens beziet als ware het een boom voel je scherp aan of er iets bloeit of mankeert. Of de bladeren groen zijn of er een tak is afgezaagd. In die verbeelding kun je de boom verzorgen en gezond houden. Van de Mind-Trees ben ik naar de Mind-Scapes gegaan. Met behulp van deze landschapsymboliek, waar beweging een belangrijker rol speelt, overleef ik, als ontwortelde in een vreemd land. Ik heb iets anders belangrijks geleerd, namelijk het mezelf blootgeven. Door deel te nemen aan culturele activiteiten ga je deel uitmaken van je omgeving. In mijn werk ben ik daardoor ook meer kleuren gaan gebruiken.’

Hydra-theorie

In 1991 was Samantha betrokken bij een auto-ongeluk waarbij haar beste vriendin en haar aanstaande echtgenoot omkwamen en zijzelf, met talloze gebroken botten, ternauwernood aan de dood ontsnapte. Daarom geloof ik dat je iedere dag moet leven alsof het de laatste dag is, terwijl je vooruit moet plannen alsof je onsterfelijk bent. Je moet niet alleen overleven maar echt genieten van iedere ademteug en niet vergeten adem te halen...

‘Mijn werk gaat over multiculturele samenlevingen, leefklimaat en identiteit.

Het leven gaat in cirkels, van onstaan tot vormen en samengaan. In alle facetten van het leven kom je dat tegen. Van taal, gewoonten en tradities, vriendschappen tot carriëre en persoonlijke ontwikkeling. Meestal vormen die cirkels een geheel. Met het auto-ongeluk, en met mijn emigratie naar Nederland zijn heel belangrijke elementen uit mijn leven plotseling definitief afgesneden.

Momenteel maak ik hybride- kunst. Hoe ontwikkel je je als ontwortelde? Je moet jezelf afbreken om met gebruik van andere herkenningsfactoren een nieuw leven op te bouwen. Daaruit ontstond mijn hydra-theorie, om te kunnen overleven in een ‘vreemde’ omgeving of andere kultuur moet je als mens inherent veranderen, je moet jezelf als’t ware herschrijven. Want niets wat voorheen vanzelfsprekend was bestaat nog. De persoon in de spiegel is een vreemdeling.’

Samantha van der Wouden werkt veel in opdracht. Ze geeft lezingen en workshops aan partikulieren en bedrijven (bv. als teambuilding) en verder geeft ze schilder en tekenles, en op aanvraag les in andere disiplines in eigen atelier

Voor meer informatie tel 0182.362961